Franctal – naselje koje je nestalo

8
172
franctal

Prva asocijacija na Zemun, nažalost, danas nisu Isidora Sekulić, Dimitrije Davidović niti Kosta Vujić, već kriminalni klan, divlja gradnja i dripački sukobi. Čak i na sajtu Vikipedije, pod odrednicom „poznati Zemunci“ ne možemo naći troje napred nabrojanih, ali nalazimo ljude čije je zanimanje, citat „poznati kriminalac“ ili „poznata glumica iz spotova pevača“, pa se ostali poznati- fudbaleri, stonoteniseri i ostali, uz dužno poštovanje, zaista čine kao elita pored koje nema mesta piscima, naučnicima ili državnicima.

Svakako je ovakvo lice Zemuna počelo da nastaje masovnim naseljavanjem tokom i nakon Drugog svetskog rata- prvo pod blagoslovom ustaške, a drugo komunističke vlasti. Brojni današnji Zemunci (neki od njih, kako vreme ide, postaju i profesionalci koji od toga prave zanimanje) potomci su upravo partijskih jurišnika koji su dobili stanove ili uzeli kuće nekih prethodnih Zemunaca, a, poput vojvođanskih separatista od kojih niti jedan nije starinom iz Vojvodine, insistiraju na posebnosti Zemuna i potrebe za izdvajanjem od Beograda u novu gradsku celinu, praveći od toga priču koja ima dosta sličnosti sa vojvođanskim separatizmom, čedom ličkih, crnogorskih i bosanskih partijskih funkcionera Vojvodine.

Nadiranje partijskih jurišnika u centralne delove naše opštine najviše su platili oni koji su imali najviše da izgube- Nemci i Srbi nekomunisti. Nad nemačkim narodom- predratnim lojalnim jugoslovenskim građanima, proveden je pogrom koji bi se gotovo mogao nazvati genocidom, imovina im je oduzimana, a broj žrtava ovog jezivog posleratnog zločina se ni danas ne zna.

Franctal je naselje koje je nastalo organizovanim naseljavanjem Nemaca tokom devetnaestog veka. Posle II svetskog rata se svi stanovnici Franctala proteruju u Austriju, a crkva Svetog Vendelina se ruši kao i groblje na kome su Nemci sahranjivani. Crkva je bila na mestu današnje nove zgrade Osnovne škole Petar Kočić na uglu današnjih ulica Prvomajske i Hercegovačke . Hercegovačka ulica se pre II svetskog rata zvala Župna i vodila je od crkve do današnje bolnice na Bežanijskoj kosi gde se nalazilo takozvano Franctalsko groblje na kome su sahranjivani Nemci katolici i evangelisti.

Izgradnja bolnice na Bežanijskoj kosi bila je još jedan povod da se celo groblje uništi, a mermerne nadgrobne ploče iskoriste za popločavanje stepenica koje idu uz Kalvariju. Kalvarija je inače katolički naziv za Golgotu, a vernici bi u okviru verskih praznika (vaskrsa) dolazili na to mesto gde stoje tri krsta simbolično prikazujući Hristovo raspeće. Danas se jedan od tih krstova nalazi na katoličkom delu Zemunskog groblja.

Nadgrobni spomenici koji su se nalazili na groblju gde je izgrađen KBC Bežanijska kosa, osim u stepenicama, završili su i kod okolnih kamenorezaca (uključujući i materijal srušene kapele sv Ivan Nepomuk) i iskorišćene na razne načine. Jedan deo ploča koje su iskorišćene za stepenice je zamenjen, ali određeni broj je i dalje ostao- u današnje vreme je zaista civilizacijski nedopustivo gaziti po nečijim nadgrobnim spomenicima.

Inače, na Novom bežanijskom groblju postoji mali nemački deo gde je napravljena je kosturnica sa prenetim ostacima pokopanih na Franctalskom groblju i na ploči postoji fotografija župne crkve.

Moramo imati u vidu da evengelisti (konfesija kojoj je, osim rimokatoličke, pripadao nemački narod Zemuna) i danas ne samo da nemaju adekvatnu satisfakciju za pretrpljena stradanja, već nemaju puni pristup svojoj crkvi, koja se nalazi na uglu Prilaza i Tošinog bunara. Ova crkva, umesto svojoj originalnoj nameni i još uvek živoj evangelističkoj zajednici Zemuna, služi kao prostor za KUD Branko Radičević i kafanu. Interesantno je da mnogi Zemunci, iz neznanja, ovu zgradu nazivaju sinagogom, iako ona sa jevrejskim verskim objektom nema nikakve veze.

Inače, jedini preostali artefakt franctalskog groblja u krugu KBC Bežanijska kosa je spomenik franctalskim vatrogascima stradalim u Prvom svetskom ratu.

Zemunske novine će, kako budemo dolazili do materijala, nastaviti pisanje o zemunskim Švabama i njihovom životu u Zemunu i uticaju na razvoj grada.

Ostavite komentar

8 KOMENTARA na "Franctal – naselje koje je nestalo"

avatar
Sortiraj:   najnoviji | stariji | najviše ocenjeni
Šone Odžaci
Gost
Asocijacija na Zemunce kao kriminalce nije nsatala slučajmo, kao ni ono “mism baki” Sve je počelo sa emisljama na Pinku tokom 90 tih, BB show i priča o momcima sa asfalta, kojih je bilo u svakom gradu. Zemun kao mesto koje je bilo najbliže Srbiji, i iz koga je dolazila pismenost, evropski duh i uopšte duh slobodnog mišljenja je morao da bude “utopljen” u sve ostale kasabe. Ostao je bez zavičajnog muzeja, a svake mu se godine sve više smanjuje posebnost. Prekrajanje istorije je nečuveno, i to ne samo u Zemunu nego i čitavom Sremu. Nemci, koji su dali najveći… Ceo tekst »
Franjo Futterer
Gost

Rodeni Zemunac 10.07.1933 zivim u Nemackoj procitao sam u vezi Franstala gde sam iso u Skolu bilo je

za ona vremana sve ok. druzili sa srbima hvatima i ostalima, ali drugi svetski rat je sve posle tog napravo

pustos u Franstalu. Zemun je za mene Najlepse mesto na Svetu

Andrej
Gost

Ne moze neko da bude rodjeni Zemunac ,kad Zemun nije grad,nego deo Beograda.

wpDiscuz