Кontumacka kapela Sv. Arhanđela Mihaila i Gavrila

0
207
Manastir Svetog Arhangela Gavrila

Kontumacka crkva Svetog Arhangela Gavrila jedna je od najstarijih pravoslavnih zdanja u Zemunu i Beogradu. Nakon uspostavljanja mira između Austrije i Turske, carske vlasti u Beču osnovale su karantin na tadašnjoj periferiji Zemuna prema Beogradu. Karantin, Kontumac osnovan je 1730. godine, a smatra se da je tada nastala mala drvena pravoslavna kapela.

Prava kapela nastala je malo kasnije, a za graditelja se smatra Teodor-Toša Apostolović. Toša je danas, posle više od 250 godina poznat svim Zemuncima po čuvenom Tošinom bunaru – ulici koja je kao retko koja ulica preživela vekove i bezbroj vlasti. Toša se u Zemun doselio sa svojom porodicom između 1765. i 1770. godine, a bavio se sapundžijskim zanatom i trgovinom.

Nekada periferni put prema Bežaniji, gospodin Teodor, oplemenio je izgradnjom jednog bunara, a okolo bunara parkićem u kome su svi putnici rado pravili pauzu. Tokom vremena ovo mesto je postalo popularno izletište svih Zemunaca.

Car Josif je 1785. godine odobrio uglednom zemunskom trgovcu da počne sa izgradnjom pravoslavne kapela, s tim što nije smeo da skuplja pomoć, već da kapelu izradi o svom trošku.

Crkva je oblikovana u baroknom stilu i završena do 1786. godine. Carski dvor u Beču dozvoljavao je da se bogosluženje u početku obavlja samo praznicima, a malo kasnije i nedeljom. Todor Toša Apostolović umro je 1810. godine. Za vreme postojanja Kontumca crkva je imala sedmoro vrata od čega petoro za one koji su izdržavali karantin, a dvoje vrata za ostale. U samoj crkvi je postojao pregradni zid kojim su i fizički bili odvojeni jedni od drugih i ulazili bi i izlazili na odvojena vrata.

Posle ukidanja Kontumca crkva gubi na značaju i bogusluženja su svedena na minimalni broj, i to za dan crkvene slave 26. jula. Posle Prvog svetskog rata i Oktobarske revolucije, Srpska pravoslavna crkva ustupa ovu crkvu ruskoj emigraciji u Srbiji. Nestankom ruske emigracije crkva se vraća Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Crkva je stavljena pod zaštitu 17. maja 1966. godine kao spomenik kulture, a najnovijem periodu postaje manastir Svetog arhangela Gavrila. Sveti arhijerjski sinod Srpske pravoslavne crkve doneo je odluku 6. marta 1990. godine da ovaj hram postane ženski manastir Svetog Arhangela Gavrila.


Cultural monument
Quarantine Chapel of the Holy Archangels Michael and Gabriel,
3, Gradski park (Town Park)

Built in 1786 as the Orthodox chapel of the Quarantine by the merchant and soap producer from Zemun, Teodor Toša Apostolović, it is single-nave church in form of a Greek cross with two-storey belfry. It was designed in baroque style and its plan underlines the specific function of a quarantine church.

The spaces of the western part, closed to the nave, were intended for the travellers in quarantine. Beside its visual, spatial and historic values, the church is also important as one of the two preserved building of the former Quarantine, founded in 1730, a strategic economic and sanitary institution of Zemun, located then on the borderline between the two empires.

The iconostasis was painted by the icon painters from Zemun, Dimitrije Bratoglić and Konstantin Lekić. The inventory of movable objects contains valuable paintings from the eighteenth and the beginning of the nineteenth centuries.

Ostavite komentar

Ostavite prvi komentar!

avatar
wpDiscuz